“Een vrouw kwam laatst mopperend binnen bij een probeer- en beleefmiddag in Breda. Op zo’n dag kunnen ouderen verschillende fietsen testen: van driewielers tot loopfietsen en meer. ‘Ik ben gekomen, maar ik denk niet dat jullie iets voor mij hebben’, zei ze. Ze had last van haar knieën en kon amper fietsen. Via een regeling had ze een driewielfiets gekregen, maar ook daar kon ze niet mee overweg. ‘Maar ik kom toch even kijken.’
Nog geen 20 minuten later zag ik haar lachend over het parcours rijden. Ze probeerde een tiental fietsen uit. Aan het eind van de middag sprak ik haar aan. ‘Wat een verademing’, zuchtte ze. ‘Ik had niet gedacht dat er zoveel keuze was. Ik heb minstens twee fietsen gevonden waar ik écht op kan fietsen. Die zijn licht, heel anders dan wat ik nu heb.’ Je kunt je wel voorstellen dat haar reactie mijn dag maakte.
Meer begrip gekregen
Ik ben nu bijna twee jaar verbonden aan dit project. Sindsdien is mijn eigen blik veranderd op het verkeer en ouderen. Waar ik voorheen kon denken: schiet een beetje op of treuzel niet zo, doe ik dat niet meer. Ik weet beter wat er in hun leefwereld speelt.
De onzekerheid groeit bij ouderen. Het is drukker op het fietspad, en er zijn zoveel fietsen met verschillende snelheden: stadsfietsen, speed pedelecs, e-bikes. Je knippert een keer met je ogen en iemand raast voorbij. Dat maakt mensen banger; ze kunnen de snelheid lastig inschatten. En als je bang bent, fiets je voorzichtig of krampachtig, waardoor het risico op ongelukken ook groter wordt.
De ongevallencijfers onder ouderen liegen er niet om. 55-plussers vormden met 41 procent de grootste groep fietsslachtoffers in 2024. Driekwart van die groep had ernstig letsel. Die cijfers zijn ook te verklaren. Ouderen worden steeds ouder, en ze blijven langer gezond. Die groep die blijft fietsen wordt groter, dus stijgen de cijfers. Daarom is het belangrijk dat Doortrappen er is, zodat ze veilig kunnen blijven fietsen. Maar het sociale stuk is net zo belangrijk. Ze moeten plezier erin houden, zodat ze een vriend kunnen bezoeken of boodschappen kunnen doen. Oudere mensen raken sneller in een sociaal isolement. Fietsen geeft hen autonomie.
Wat Doortrappen biedt
In opdracht van de provincie Noord-Brabant stimuleren we met onze organisatie gemeenten om Doortrappen-activiteiten aan te bieden, zoals een Fietscursus. Ouderen krijgen eerst theorie over verkeersregels en snelle e-bikes. Daarna is het tijd voor de praktijk met bijvoorbeeld behendigheidsoefeningen op een parcours.
Maar er bestaan ook workshops. Zo is er Stevig op de Pedalen met beweegoefeningen voor schouders, nek, armen en benen, zodat ze flexibel en bewegelijk blijven. Of denk aan de Fietscheck- en Ontdekdagen aan. Bij de Ontdekdagen maken ouderen bijvoorbeeld kennis met de driewielfiets. Vroeger had een driewieler nog een negatief beeld. Maar wist je dat het echt luxe fietsen zijn? Het lijkt wel alsof je op een bank ploft, zo comfortabel zijn ze. Die Ontdekdagen helpen ouderen te ervaren welke mogelijkheden er zijn als een tweewieler niet meer lukt. Zodat ze veilig en vertrouwd kunnen blijven fietsen.
Als één iemand het doet, volgen anderen
Het gaat niet altijd om de fiets zelf. Ook veiligheidsattributen maken het verschil, zoals een helm of een fietsspiegel. Al vindt niet iedereen het nodig. Maar daar zie ik de laatste tijd ook iets bijzonders gebeuren. Ik was aanwezig bij een cursus en de cursusleider vroeg: ‘wie draagt er een helm?’ Eerst staken twee mensen hun hand op. Nadat zij hadden verteld waarom ze een helm droegen, zag je meer handen omhoog gaan. Meer mensen droegen er blijkbaar een.
Hetzelfde gold voor een fietsspiegel. ‘Nee, dat heb ik niet nodig. Dat is voor oude mensen’, waren de reacties. Totdat iemand vertelde: ‘Dat vond ik ook. Totdat ik er één had. Over mijn schouder kijken werd moeilijker. Maar met die fietsspiegel heb ik beter zicht.’ En toen kwam de cursusleider met een mooi inzicht: ‘Een auto heeft drie spiegels. Vrachtwagens hebben spiegels. Brommers en motoren ook. Het is toch bizar dat een fiets geen spiegel heeft?’ Aan het einde van de dag zei meer dan de helft: ‘Ik haal vanmiddag een spiegel.’ Zo zie je maar: gedrag werkt aanstekelijk.
Het helpt natuurlijk ook dat veiligheidsattributen hipper worden. Er zijn fietshelmen die er niet uitzien als een deksel op je hoofd. En reflecterende hesjes die eruitzien als een normaal grijs hesje. Maar zodra het licht erop schijnt, reflecteren ze. De markt speelt daar steeds meer op in. En dat werkt. Want ouderen die eerst twijfelden, schaffen ze aan en fietsen weer met vertrouwen. Lachend over de weg, net als die vrouw in Breda.”
De Beste Doortraproutes van 2025
De Doortraproute in Deurne is op dinsdag 18 november uitgeroepen tot Beste Doortraproute van Noord-Brabant. Tijdens de Brabantse Doortrappendag in het Willem II-stadion in Tilburg kreeg VVV Deurne de prijs overhandigd.
Inwoners uit Brabant konden in september en oktober stemmen op hun favoriete route, nadat een jury van onder andere Veilig Verkeer Nederland en de Fietsersbond zeven finalisten had aangewezen. De route in Deurne voert fietsers door verschillende kerkdorpen van de gemeente. Hij voldoet aan alle kenmerken van een fijne Doortraproute, én gaat de route langs verschillende knooppunten, waardoor iedereen hem makkelijk kan volgen zonder GPS.
Vereisten voor een goede Doortraproute
Een Doortraproute is een rondje van 20 tot 25 kilometer dat aan meerdere eisen voldoet. De route moet mooi en aantrekkelijk zijn, met voldoende afwisseling in het landschap en bij voorkeur veel groen. Ook verkeersveiligheid staat centraal: de paden moeten ruim zijn, rustig en autoluw, met zo min mogelijk obstakels. Ook is een wegdek zonder hobbels of gaten essentieel, net als veilige kruispunten en ‘vergevingsgezinde’ bermen waarbij een stuurfout niet direct tot een ongeluk leidt.
De winnaar werd verkozen boven routes in onder meer Waalwijk, Gilze-Rijen en ’s-Hertogenbosch. De inzenders gingen niet met lege handen naar huis: alle zeven worden geregistreerd als officiële Doortraproute.
Wil jij meer weten over Doortrappen-activiteiten in jouw gemeente? Op doortrappen.nl/in-mijn-buurt vind je er alles over.