Met een ijzeren wil kom je heel ver. Daar was Shana het levende bewijs van. Ze vertrok als een jong meisje uit Venlo en kwam terug uit Amsterdam als een zelfstandige dame. Al vroeg stuurde ze zichzelf het juiste pad op. De weg richting haar droom: een glansrijke carrière in de mode-industrie. Vol passie en drive streefde ze haar droom na. Maar de tijd die ze kreeg was niet genoeg.
Vanaf het moment dat ze klein was, wist Shana het al: ze wilde iets in de mode doen. Het was geen bevlieging, maar een diepgewortelde passie. Na het afronden van de havo was ze er al meteen uit wat haar volgende stap werd: ze wilde naar het AMFI, dé modeopleiding van Amsterdam. Dat vonden wij in eerste instantie wel erg spannend. Amsterdam is een grote stad voor een 17-jarige. Na wat omzwervingen, waaronder een mislukte poging tot een accountancystudie, vond ze toch haar weg richting de mode. Een sprintopleiding in de mode-industrie op het SUMMA-college in Eindhoven.
Dat was de eerste aanzet. De droom kreeg vorm. Voor haar stage had ze haar zinnen gezet op één bedrijf in Amsterdam: Things I Like, Things I Love. Het eerste jaar lukte het niet, er was al een kandidaat. Maar Shana gaf niet op. Het jaar daarna is ze op een doordeweekse dag in de trein gestapt, naar Amsterdam gegaan en heeft ze die stageplaats met volle overtuiging geregeld. Dat was Shana. Een enorme drive, een ijzeren wil.
Haar start was allesbehalve makkelijk. Ze vond niet direct een kamer en moest maandenlang elke dag op en neer reizen. ’s Ochtends om zes uur de eerste trein vanuit Venlo, en ’s avonds pas om half tien weer thuis. Dat doe je alleen als je iets écht heel graag wilt. Uiteindelijk vond ze een appartement in Amsterdam, dat ze deelde met twee serieuze, werkende meiden. Dat was precies wat ze nodig had. Vanaf dat moment bloeide ze helemaal op.
“Het jonge meisje uit Venlo werd een zelfstandige dame in de grote stad.”
Ze was super gemotiveerd. En dat betaalde zich uit. Van stagiaire groeide ze door tot backofficemanager, de spil van het bedrijf. Ze was die ene persoon die precies wist waar alles lag. Ze was zo nauwkeurig, dat collega’s haar voor de grap plaagden door bakjes in het magazijn te verzetten. Voor de stagiaires die ze later onder haar hoede kreeg, was ze een baken van rust en steun. Ze leefde met hen mee, nam de tijd voor een praatje en gaf ze tassen vol kleren mee die ze voor hen had klaargezet. Dat sierde Shana. Geen wonder dat ze geliefd was. En niet alleen door ons. Met haar verlies verdween ook haar functie. Niemand wilde haar rol overnemen. Dat voelde niet goed.
Ondanks haar drukke werk, kwam ze om de veertien dagen een weekend naar huis. Niet om te stappen, zoals haar leeftijdsgenoten, maar om rust te vinden. “Plof op de bank, dekentje erbij, lekker niks doen en me laten verzorgen door mama,” dat was haar weekend. Even afschakelen van haar drukke baan van meer dan veertig uur per week. De ene keer haalden we haar op van het station in Venlo en vaak brachten we haar zelf terug naar Amsterdam met de auto. Twee uur heen, twee uur terug. Ik vond het niet erg om te rijden. En mijn vrouw Wanda vond die momenten fantastisch. Dat was toch weer twee uur extra quality time met je dochter.
“Het was ons enige kind. Onze band was supergoed.”
Haar droom was om door te groeien tot een kaderfunctie bij een groot modemerk, de lijnen uitzetten. Haar carrière stond op het punt van beginnen. Ze was pas 22, maar had al een heldere visie voor de toekomst. Een relatie paste daar op dat moment nog niet in. Haar focus lag enkel en alleen op haar passie: de mode.
Die droom eindigde abrupt op 4 maart 2021. Shana was vanuit haar werk op de fiets gestapt. Ze reed door een park in Amsterdam-West, bij een oversteekplaats voor fietsers. Er lag een zebrapad en het was een 30-kilometerzone. Daar was de 19-jarige jongen in zijn Golf GTI totaal niet mee bezig. Wel met iets anders. Achteraf bleek namelijk dat hij op zijn telefoon zat, terwijl hij met 100 km per uur door de stad reed. Shana had de overkant bijna gehaald, maar was net te laat. De auto schepte haar, zonder te remmen. Ze lag twintig meter verderop. Haar fiets dertig meter. De bestuurder stapte uit, maar bekommerde zich niet om haar. Een verpleegster die in de buurt was, heeft een deken over haar heen gelegd. Ondertussen was er hulp ingeschakeld.
Toen mijn vrouw en ik terug naar huis reden vanaf de supermarkt, kregen we een telefoontje van de politie. Of we thuis waren. Vijf minuten later stonden ze voor de deur. In het begin wisten we nog niet wat er aan de hand was, ik ging niet meteen van het ergste uit. Mijn vrouw dacht nog dat het om onze hond ging. Maar dan komen ze binnen en vertellen ze dat je dochter betrokken is bij een ernstig ongeval. Op dat moment hadden we nog niet in de gaten wat er nu écht aan de hand was.
We moesten naar Amsterdam. De politie wilde ons brengen, maar ik zei direct: “Nee, ik rij zelf wel.” Ik ben redelijk kalm en rationeel in dat soort situaties. Ik dacht: als ik naar Amsterdam ga, moet ik ook weer terug kunnen. Ik ben met een rotgang naar Amsterdam gereden. Daar begint het wachten. In een familiekamer. Het wachten was minuten, maar die voelden als uren…
“De arts noemde een lijstje van verwondingen op waar bijna geen einde aan kwam.”
Zeven gebroken ribben, een gebroken borstbeen, twee klaplongen, een gescheurde milt en nieren en een zwaar hersentrauma. Ze werd op dat moment geopereerd om haar arm te stabiliseren in verband met de enorme breuk. Ondertussen word je steeds banger. Na de operatie mochten we bij haar zijn. Ze was buiten bewustzijn, maar we praatten tegen haar, hielden haar hand vast. De verpleging zei: “Maak foto’s en een dagboek en breng muziek mee.” Dat was belangrijk voor later, als ze zou herstellen.
De volgende ochtend kregen we te horen dat ze weer geopereerd moest worden. Dit was een zware operatie aan de longen. “Die zou wel even duren”, zeiden ze. Maar deze was noodzakelijk, omdat ze heel veel zuurstof verloor. In de middag mochten we weer bij haar en vertelden de artsen dat twee derde van haar rechterlong verwijderd was en haar linkerlong er ook slecht aan toe was. Maar “ze was jong, ze kon veel hebben en herstellen”, zeiden de artsen. Je probeert positief te blijven. Na een paar uur werden we geadviseerd om even rust te nemen in haar appartement. Eerder konden we dat niet, maar nu besloten we toch even te gaan. We hadden net eten besteld toen de telefoon alweer ging… We moesten met spoed terugkomen. Shana was zojuist gereanimeerd.
Toen we aankwamen, stonden de artsen en verpleegkundigen met de handen in het haar. We zagen het leven van onze dochter uit onze vingers glippen. Een van de artsen ging nog kijken of het zin had om een hart-longmachine aan te brengen. Maar binnen een paar minuten kwam die alweer terug met de enige woorden die je niet wilt horen: “Ik kan niks... Ik kan helemaal niks voor jullie betekenen.”
Dan geeft een arts aan dat, zodra ze de apparaten die Shana momenteel in leven houden, uitzetten, het dan al meteen gedaan is. En als je dat hoort… Daar kun je gewoon niet bij met je hoofd! En ergens voel je dan dat het niet anders kan, maar het is evengoed zo onwerkelijk. Het gebeurt allemaal zo snel. Toen ze de apparaten uitzetten, was het binnen een minuut afgelopen. De schade in het lichaam was zo groot. En zodra de zuurstof niet meer in de bloedbaan komt, schakelen de organen zich een voor een uit. Dan is het zo gedaan.
“Het lichaam werkt niet als een lichtschakelaar. Eenmaal uit blijft het ook uit.”
En voordat je de ene klap kunt verwerken, komt de volgende klap. Omdat het een niet-natuurlijke dood is, moet er een schouwarts komen. En vanaf dat moment mag je ineens helemaal niet meer aan je eigen kind komen. Het was Corona, dus wij waren met z’n tweeën. En we hadden al met pijn en moeite kunnen regelen dat opa en oma, die 2,5 uur in de auto hadden gezeten, heel kort afscheid mochten nemen. Maar al snel moest de schouwarts, samen met de politie, zijn onderzoek starten. Er werd in rap tempo besloten om Shana in beslag te nemen, omdat niet vast te stellen was wat de doodsoorzaak was. Shana werd weggehaald en in een lijkzak afgevoerd naar Delft voor onderzoek. Drie dagen later kwam ze in eenzelfde lijkzak weer terug naar Venlo. Hoe dit verliep, voelde allemaal zo onwerkelijk. Onmenselijk zelfs. Je leeft van de ene op de andere dag in een nachtmerrie. Een rollercoaster. De dagen erna schiet je in een soort regelmodus. Prentjes, gedichtjes, een kist. De uitvaart.
“Je zoekt een mooie kist, maar een mooie kist bestaat niet.”
Hoe het ongeval had kunnen gebeuren, wisten we nog helemaal niet. De waarheid kwam pas veel later boven tafel, stukje bij beetje. Er volgde een slopende strijd die wij als ouders zelf moesten voeren, om de dader terecht te stellen. Dit ging immers niet meer om een ongeluk, dat wisten we al vrij snel.
Het begon met de snelheid van de auto. De politie kon deze niet uit het voertuig aflezen, dus er moest een reconstructie plaatsvinden. Maar ondertussen wilde de gemeente direct verkeersdrempels aanleggen op de plek van het ongeluk. Een goed initiatief natuurlijk, maar ik besefte ook dat als die drempels er lagen, een accurate reconstructie onmogelijk was. Om het onderzoek een kans te geven, belde ik met de gemeente om het plaatsen van die drempels nog heel even uit te stellen. Uiteindelijk werden er demontabele drempels geplaatst, zodat de reconstructie gedaan kon worden. En dat was hard nodig, want uit de resultaten bleek de keiharde waarheid: de 19-jarige jongen had met minimaal 100 kilometer per uur gereden op een plek waar je niet harder dan 50 mag. En deze ging nota bene, na het zebrapad en fietsoversteek, over naar 30 km/uur!
Ons wantrouwen in de politie ontstond met het vinden van de getuige. Zij gaven aan dat er geen cruciale getuige bij hen bekend was. Maar wij wisten ondertussen al meer. De verpleegster die Shana eerste hulp verleende, heeft ons verteld dat er een pizzabezorger was die alles gezien heeft en 112 had gebeld. Maar omdat hij in shock was, kwam hij niet goed uit zijn woorden. Daarom besloot zij de telefoon over te nemen. Met deze voorkennis, vroegen wij de officier van justitie om hier verder in te duiken. Hij stuurde de recherche op pad. Wat bleek? De eerste pizzatent die hij binnenliep, was het al raak. De eigenaar kon meteen bevestigen wie het was: “Ja, inderdaad! Jullie komen voor mijn medewerker. Die heeft het hele ongeluk gezien. Hij was helemaal van zijn apropo.” Naar aanleiding hiervan hebben we de officier van justitie moeten smeken om hem te verhoren. De politie vond hem uiteindelijk, maar hij wilde niet getuigen omdat hij bedreigd werd door de verdachte. Daarmee was de kous af; de politie bood hem geen bescherming en liet het gaan.
Omdat wij het gevoel hadden dat we nog cruciale informatie misten, eisten we de camerabeelden van het ongeval op. Mijn vrouw zei, ik wil die beelden zien. In eerste instantie was ik daar geen voorstander van, want dat zijn dingen die blijven op je netvlies zitten. Aan de andere kant waren het wel beelden die van een redelijk grote afstand waren, dus het was vrij geblurred. Er stond een voertuig voor de plek waar Shana geraakt werd, dus de aanrijding zelf zie je niet. Maar goed, het blijft natuurlijk wel bizar, want je weet dat het je dochter is. Maar wat bleek uit de beelden? Een van de eerste dingen die je op die beelden ziet, is een pizzabezorger die voorbijrijdt. Het was voor ons onbegrijpelijk hoe de politie dit had kunnen missen. Er was al die tijd een getuige in onze zaak, een pizzabezorger die het hele ongeluk had zien gebeuren!
Toen kwam het onderzoeken van de telefoon. 10 maanden na het ongeval belde ik de politie. Ik vroeg hoe het nu zat met de telefoon van de dader. Die was wel in beslag genomen, maar daar hadden ze nog niets mee gedaan. De reden? De onderzoeksrechercheur werkte in een ‘ander systeem’ en kon de gegevens niet zien. Maar hij gaf aan dat ze zouden kijken naar de gegevens en als ze daar iets in ontdekten, zou hij weer contact met me opnemen. En inderdaad, nog geen 24 uur later belde hij me terug: “Je had gelijk, hij heeft op zijn telefoon gezeten.” Dan denk je eerst: “Zie je wel. Nu hebben we hem.” Maar wat werd er vervolgens mee gedaan? Niets. Omdat de verdachte zijn pincode had afgegeven, vond de politie het niet nodig om een dieper onderzoek te doen naar het telefoongebruik. Ze zagen een 'handeling' op zijn telefoon rond het tijdstip van de aanrijding en daar lieten ze het bij.
“In de rechtszaal kwam het verweer dat het ook een automatische actie van de telefoon kon zijn.”
Toen pas beseften we dat het cruciale bewijs, het verschil tussen handmatige en automatische activiteit op de telefoon, nooit goed was onderzocht. Weer moesten we zelf op onderzoek uit. Ik vond het bedrijf dat de software levert aan justitie voor het uitlezen van telefoons en heb hen, via onze advocaat, als getuige-deskundige laten toevoegen aan de zaak. Uit hun analyse van de ruwe data bleek onomstotelijk wat wij al vreesden: al het telefoongebruik was handmatig. Whatsapp, Facebook, Spotify, Snapchat, internetgebruik. Hij was actief aan het appen en maakte zelfs foto’s. Meerdere seconden lang was hij actief bezig met zijn telefoon. En dat op die hoge snelheid…
Na vier jaar kwam er een einde aan de strijd tegen de dader en tegen justitie, die ons het gevoel gaf dat we er alleen voor stonden. We hadden gevochten voor elk stukje bewijs. Onze eis was 36 maanden cel en 5 jaar rijontzegging. De uiteindelijke straf? 6 maanden cel en 2 jaar rijontzegging. De rechter achtte het bewezen dat de dader met 100 km/uur gereden had en handmatig de telefoon bediend moet hebben. Maar het is niet ‘precies’ op de seconde aan te geven of het telefoongebruik exact op het moment van de aanrijding was. En dan vertelt die rechter je ook nog doodleuk dat je vrouw recht heeft op schadevergoeding, maar jij niet, omdat je ‘zichtbaar minder verdriet’ hebt. Dus omdat ik niet huilde, had ik minder verdriet? Dat voelde wederom als een mes in de rug. Alsof je nog niet genoeg te verduren hebt gehad.
“We leven in een systeem waar iemand anders de waarde bepaalt van jouw leed.”
En alsof de milde uitspraak van de rechter nog niet pijnlijk genoeg is, werden wij als nabestaanden benaderd door de verzekering van de tegenpartij. Of we de casco-schade aan het voertuig van de veroorzaker wilden betalen! Als wij hier niets tegen gedaan hadden, was Shana daadwerkelijk als schuldige aangewezen. Een fietser op een fietspad, aangereden door een auto die met 100 km door de bebouwde kom reed. Dat is blijkbaar de logica van het systeem waar we in leven.
Dit is de reden dat wij vandaag de dag, samen met andere lotgenoten, strijden voor verandering. Voor een rechtssysteem dat slachtoffers en nabestaanden van dodelijke verkeersongevallen op de eerste plaats zet, niet de dader. We hebben ook de stichting ‘Shana Safe’ opgericht om mensen bewust te maken. Want wat wij meegemaakt hebben, mag nooit meer gebeuren. Met Shana Safe organiseerden we onder andere een benefietconcert, om geld op te halen voor de Vereniging Verkeersslachtoffers. Deze vereniging zet zich actief in voor verkeersslachtoffers en hun nabestaanden.
Op dit moment zijn mijn vrouw en ik allebei bezig met ons eigen verwerkingsproces. Na jaren van strijd, krijgen we nu pas de kans om een ‘normaal’ rouwproces te doorlopen. Ik weet ook: we hebben nog een lange weg te gaan, maar het is een begin.
“Een vaas geef je een plek, het verlies van je kind kun je geen plek geven.”
Als ik iets zou mogen meegeven aan andere nabestaanden van dodelijke verkeersslachtoffers, dan is het dit: hoe zwaar het ook is, zet je in voor je geliefde. Diegene heeft geen stem meer. Jij moet die stem zijn. Vecht voor je recht. Je doet het uit naam van degene die je verloren hebt, omdat die dat zelf niet meer kan. Geef het geen plek, want dat kan niet als je je enige kind verliest. Het is een blijvende leegte waar je dagelijks mee moet omgaan. Een deel van jezelf is weg. Je bent uit een boek gescheurd en je moet een nieuw boek beginnen.